Námsmat - breyttar áherslur

Eins og flestum er kunnugt er boðuðu menntayfirvöld talsverðar áherslubreytingar í námsmati í grunnskólum með nýrri Aðalnámskrá grunnskóla 2011/2013. Hér að neðan má lesa um:


Megininntak breytinganna

Nýjar áherslur felst einkum í þrennu:

1)  

Markmið náms skal jafnan vera hæfni nemenda. Lýsingar á markmiðum náms skulu nú alfarið beinast að því sem nemandinn á að geta gert við lok námstíma/námslotu. Sjá tvö dæmi úr íslensku og stærðfræði úr Aðalnámskrá grunnskóla (2011/2013): 

Nemandi getur...

  • beitt skipulegum og góðum vinnubrögðum við ritun, skipað efnisatriðum í samhengi og mótað málsgreinar og efnisgreinar á skýran hátt (bls. 119).
  • nýtt einslögun, hornareglur og hnitakerfi til að teikna, greina og skapa rúmfræðilega hluti (bls.222).

Markmið sem lýsa hæfni nemanda eru ekki alger nýjung því í fyrri námskrám mátti stundum gjarnan sjá markmið þar sem hæfni nemandans við lok námstíma var í brennidepli, sjá dæmi úr Aðalnámskrá grunnskóla frá 1999, úr kafla í íslensku:  

  • Nemandi á að hafa öðlast öryggi í að tjá hugmyndir sínar og skoðanir í rituðu máli (bls. 73).

Í eldri námskrám var þó algengt aðgeng viðfangsefnið væri í brennidepli, og ekki er gerð tilraun til að lýsa hæfni nemandans. Sjá dæmi úr sömu námskrá (1999): 

  • Nemandi skoði mismunandi stíl og stílbrögð bókmenntaverka (bls.  74). 

Markmið af þessu tagi er ekki að finna í nýjustu námskránni (það að nemandi skoði eitthvað felur ekki í sér hvað hann getur við lok námstímans).

2) 

 Einkunnir skal ekki reikna heldur skulu þær miðast við fyrirfram skilgreindar hæfnilýsingar. Þegar fundin er lokaeinkunn skal nota neðangreindan meginkvarða til að finna þá einkunn sem best passar hæfni nemandans.

 A  Framúrskarandi hæfni og frammistaða í námi með hliðsjón af hæfniviðmiðum námsgreinar eða námssviðs.
Nemandinn hefur náð þeirri hæfni sem lýst er í hæfniviðmiðum og að einhverju leyti með framúrskarandi árangri. 
 B Góð hæfni og frammistaða í námi með hliðsjón af hæfniviðmiðum námsgreinar eða námssviðs.
Nemandinn hefur í meginatriðum náð þeirri hæfni sem lýst er í hæfniviðmiðum. 
 C Sæmileg hæfni og frammistaða í námi með hliðsjón af hæfniviðmiðum námsgreinar eða námssviðs.
Nemandinn hefur hefur ekki náð þeirri hæfni sem lýst er nema að hluta til.
 D Hæfni og frammistöðu í námi ábótavant með hliðsjón af hæfniviðmiðum námsgreinar eða námssviðs. 

Kvarðinn er síðan útfærður fyrir hverja námsgrein og aldur nemenda. Almennt gildir að ef nemandi uppfyllir í öllum meginatriðum þá hæfni sem stefnt er að, skal hann að lágmarki fá einkunnina B. Einkunnirnar B+ og A koma til greina ef nemandinn hefur sýnt mikinn stöðugleika eða afburðahæfni í faginu. Einkunnin C þýðir almennt að nemandinn hefur ekki náð allri þeirri hæfni sem stefnt er að. Leyfilegt er að gefa einkunnirnar B+ og C+ ef nemandinn er á mörkum þess að ná einkunnunum A og B. 

3)   Áhersla skal lögð á reglulega endurgjöf og leiðsögn til nemandans. Hér gegna hæfnilýsingarnar lykilhlutverki því endurgjöf og veita leiðsögn skila bestum árangri ef nemandinn og kennarinn hafa sameiginlegan skilning á lokatakmarkinu.

Að auki er hvatt til þess að námsmat sé fjölbreytt, hvetjandi og að nemandinn iðki sjálfsmat. Í sjálfsmati felst m.a. að nemandinn læri að ígrunda nám sitt - bæði viðfangsefnin sem slík, eigin árangur og eigin námsleiðir - og fellur það vel að áherslum Laugalækjarskóla á notkun leiðarbóka og sýnismappa.  

 
Nálgun Laugalækjarskóla

Undanfarin misseri höfum við í Laugalækjarskóla aðlagað okkur að brettum áherslum. Kennsluáætlanir hafa verið hæfnimiðaðar síðustu skólaár og hægt og hægt höfum við verið að útfæra námsmat með endurgjöf/leiðsögn í brennidepli yfir veturinn, og svo lokaeinkunnir í bókstöfum. Laugalækjarskóli hefur átt í góðu samstarfi við aðra skóla um útfærslu, einkum Réttarholtsskóla.

Kjarninn í nálgun Laugalækjarskóla hefur verið að sundurliða hæfniviðmið og matsviðmið Aðalnámskrár og búa til úr þeim stuttar og skýrar hæfnilýsingar sem nemendur eiga auðvelt með að skila og vinna að (e. learning targets / learning objectives). Við nefnum þær Laugó-hæfni. Í stærðfræðihluta Aðalnámskrá er t.d. fjallað um eftirfarandi hæfniviðmið fyrir 10. bekk (bls.222):

  • Nemandi getur nýtt einslögun, hornareglur og hnitakerfi til að teikna, greina og skapa rúmfræðilega hluti:

Laugó-hæfniviðmið fyrir ofangreint hæfniviðmið gætu t.d. verið eftirfarandi í 9. bekk:

  • Nemandi getur metið hvort form eru einslaga eða ekki og og fundið stærð óþekktra hliða í einslaga formum.
  • Nemandi getur nýtt reglur um topphorn, grannhorn og hornasummur til að finna óþekkt horn.

Laugó hæfniviðmiðin eru birt nemendum í kennsluáætlunum og einnig með verkefnum og prófum. Þegar kennari skilar verkefnum/prófum til baka til nemandans kemur niðurstaðan ekki sem ein einkunn, heldur sem endurgjöf á Laugó-hæfnina. Kvarðinn sem notaður er til að meta frammistöðu gagnvart Laugó hæfni er eftirfarandi: 

Kvardi haefni2

Niðurstöður úr prófi / verkefni gætu því birst með eftirfarandi hætti: 

AGodri Leid

Nemandi getur metið hvort form eru einslaga eða ekki og og fundið stærð óþekktra hliða í einslaga formum.

 Framurskarandi

 

Nemandi getur nýtt reglur um topphorn, grannhorn og hornasummur til að finna óþekkt horn. 

Með auknu námi, ígrundun og endurmati gæti nemandinn vonandi náð að bæta hæfni sína í að vinna með einslögun. 

Leiðbeiningar og ítarefni

Síðasta vetur voru sendar út upplýsingar til að foreldrar gætu glöggvað sig á breyttu umhverfi. Þar er m.a. fjallað um hvernig lokaeinkunn vetrarins er fundin í 7. - 9. bekk. 

 Meira efni mun koma hér á vefinn eftir því sem nálgun okkar breytist og þróast, ásamt því sem menntayfirvöld taka vonandi aukna forystu í málinu. 


Helstu upplýsingar frá yfirvöldum

Ljóst hefur verið að þær breytingar kalla á umtalsvert breytta nálgun og vinnlag við kennslu og námsmat. Það sem menntayfirvöld hafa látið frá sér um málið má fyrst og fremst finna á eftirfarandi stöðum:

Eins og sjá má af þessari upptalningu er fyrst og fremst um að ræða finna efni sem lýtur að lokaeinkunn í 10. bekk. Því miður hafa menntayfirvöld lítið sem ekkert fjallað um námsmat að öðru leyti, né t.d. komið með leiðbeiningar eða dæmi um breytt vinnulag skólafólks í daglegri kennslu. Það hefur verið þrautin þyngri fyrir skólana að útfæra sína nálgun.  

 

 

Prenta | Netfang